Nguyễn Danh Công – Luật sư Thành viên
Nguyễn Quang Thái – Luật sư Sơ cấp
Ngày 23/7/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 296/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 168/2025/NĐ-CP về đăng ký doanh nghiệp (“Nghị định 296”). Nghị định có hiệu lực từ ngày 23/7/2026, tập trung hoàn thiện cơ chế xác định chủ sở hữu hưởng lợi, tăng cường tính minh bạch trong đăng ký doanh nghiệp, đẩy mạnh chuyển đổi số và tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính. Một số điểm mới đáng chú ý gồm:
1. Hoàn thiện cơ chế xác định chủ sở hữu hưởng lợi
Nghị định 296 lần đầu quy định tương đối đầy đủ tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi (CSHHL) của doanh nghiệp trên cơ sở tỷ lệ sở hữu và quyền kiểm soát thực tế.
Theo đó, CSHHL được xác định thông qua việc nắm giữ trực tiếp, gián tiếp hoặc kết hợp từ 25% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên (tùy loại hình doanh nghiệp). Trường hợp không đáp ứng tiêu chí về tỷ lệ sở hữu, việc xác định được thực hiện dựa trên quyền chi phối hoạt động quản trị, điều hành hoặc quyết định các vấn đề quan trọng của doanh nghiệp. Nếu vẫn không xác định được CSHHL, doanh nghiệp phải kê khai cá nhân giữ vị trí quản lý cao nhất.
Quy định này tạo cơ sở pháp lý thống nhất để minh bạch hóa cơ cấu sở hữu doanh nghiệp và đáp ứng yêu cầu về phòng, chống rửa tiền.
2. Bổ sung nguyên tắc cấm đứng tên thay người khác để góp vốn
Nghị định 296 bổ sung nguyên tắc yêu cầu chủ sở hữu, thành viên và cổ đông thực hiện đúng quy định của Luật Doanh nghiệp về góp vốn, đồng thời không được đứng tên thay người khác để góp vốn vào doanh nghiệp.
Quy định này góp phần nâng cao tính minh bạch của thông tin đăng ký doanh nghiệp, hạn chế việc che giấu chủ sở hữu thực tế và hỗ trợ việc xác định CSHHL.
3. Mở rộng yêu cầu xác thực điện tử
Để tăng cường tính an toàn của thủ tục đăng ký doanh nghiệp trực tuyến, Nghị định 296 bổ sung yêu cầu xác thực điện tử đối với cả người ủy quyền và người được ủy quyền khi thực hiện một số thủ tục thay đổi thông tin đăng ký doanh nghiệp liên quan đến người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu, thành viên hoặc cổ đông trong các trường hợp theo quy định.
Đây là bước tiến quan trọng trong việc hạn chế giả mạo hồ sơ và nâng cao độ tin cậy của giao dịch điện tử.
4. Tiếp tục cắt giảm hồ sơ, giấy tờ
Nghị định 296 yêu cầu cơ quan đăng ký kinh doanh chủ động khai thác thông tin từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về đăng ký doanh nghiệp và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành để giải quyết thủ tục hành chính. Doanh nghiệp không phải nộp lại các giấy tờ đã có trong hệ thống dữ liệu điện tử.
Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, một số tài liệu trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp được thay thế bằng văn bản của cơ quan hoặc người có thẩm quyền theo quy định về quản lý vốn nhà nước, góp phần tinh giản hồ sơ và rút ngắn thời gian xử lý.
5. Bổ sung nghĩa vụ kê khai và lưu trữ thông tin
Nghị định 296 bổ sung nghĩa vụ kê khai và cập nhật thông tin CSHHL khi đăng ký thành lập doanh nghiệp, đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp và khi có thay đổi thông tin CSHHL.
Bên cạnh đó, cơ quan đăng ký kinh doanh tiếp tục lưu trữ thông tin cổ đông và hồ sơ liên quan của công ty cổ phần trong thời hạn 06 năm kể từ ngày doanh nghiệp giải thể, phục vụ công tác quản lý nhà nước và tra cứu, đối chiếu thông tin khi cần thiết.
6. Khuyến nghị đối với doanh nghiệp
Trước những thay đổi nêu trên, doanh nghiệp nên:
- Rà soát cơ cấu sở hữu và quyền kiểm soát để xác định chính xác CSHHL theo quy định mới.
- Chuẩn bị quy trình thu thập, cập nhật và lưu giữ thông tin CSHHL nhằm bảo đảm tuân thủ nghĩa vụ kê khai.
- Kiểm tra việc sử dụng tài khoản định danh điện tử và quy trình ủy quyền khi thực hiện thủ tục đăng ký doanh nghiệp trực tuyến.
- Rà soát các thỏa thuận góp vốn hoặc cơ cấu sở hữu để bảo đảm không phát sinh trường hợp đứng tên thay người khác.
Nhìn chung, Nghị định 296 tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về đăng ký doanh nghiệp theo hướng minh bạch, số hóa và tiệm cận thông lệ quốc tế, đồng thời cân bằng giữa yêu cầu tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước.


