NHỮNG ĐIỂM MỚI CỦA THÔNG TƯ 38/2026/TT-NHNN VỀ QUẢN LÝ NGOẠI HỐI ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT NAM

 

Ngày 31/7/2026, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (“NHNN”) đã ban hành Thông tư 38/2026/TT-NHNN (“Thông tư 38”), có hiệu lực từ ngày 18/8/2026, thay thế Thông tư 06/2019/TT-NHNN (“Thông tư 06”) về quản lý ngoại hối đối với hoạt động đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Thông tư 06 được xây dựng trên nền Luật Đầu tư 2014 nên còn một số điểm chưa tương thích với Luật Đầu tư 2025 (“LĐT 2025”) và các văn bản mới ban hành, đặc biệt là Nghị định 329/2025 về quản lý ngoại hối, phòng chống rửa tiền tại Trung tâm Tài chính Quốc tế (“Nghị định 329”). Thông tư 38 ra đời nhằm đồng bộ cơ chế quản lý giao dịch vốn, ngoại hối với khung pháp lý đầu tư mới, đồng thời tháo gỡ một số vướng mắc thực tiễn khi mở, sử dụng và đóng tài khoản vốn đầu tư.

Dưới đây là các điểm thay đổi đáng chú ý nhất, cùng đánh giá của chúng tôi về sự cần thiết, tính thống nhất với quy định liên quan và tác động đến hoạt động chuyển vốn.

1. Sử dụng khái niệm “tài khoản vốn đầu tư”

Thông tư 38 thay đổi tên gọi “tài khoản vốn đầu tư trực tiếp” bằng “tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam” (“Tài khoản vốn đầu tư”), áp dụng cho các đối tượng bắt buộc khi góp vốn, thanh toán mua cổ phần, phần vốn góp. Đây là điều chỉnh cần thiết vì LĐT 2025 không còn phân loại đầu tư trực tiếp/gián tiếp. Bên cạnh đó, tên gọi Tài khoản vốn đầu tư sẽ phù hợp với các đối tượng mới như doanh nghiệp thành viên hay doanh nghiệp dự án PPP do nhà đầu tư nước ngoài thành lập.

2. Điều chỉnh, mở rộng nhóm chủ thể bắt buộc mở tài khoản vốn đầu tư

Thông tư 38 sửa nhóm đối tượng bắt buộc mở Tài khoản vốn đầu tư bao gồm:

• Đối với đầu tư theo hình thức góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phải mở Tài khoản vốn đầu tư khi có tỷ lệ sở hữu nhà đầu tư nước ngoài trên 50%. Thực tế, nội dung này đã được điều chỉnh tại Điều 11.3 Thông tư 03/2025/TT-NHNN (Hiệu lực từ 16/6/2025) về mở và sử dụng tài khoản bằng đồng Việt Nam để thực hiện hoạt động đầu tư gián tiếp nước ngoài tại Việt Nam;
• Bổ sung tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài thành lập khi đăng ký doanh nghiệp trước khi xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (“IRC”) để phù hợp với thủ tục đầu tư thành lập tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn theo Điều 19.2 LĐT 2025; và
• Bổ sung doanh nghiệp thành viên thành lập trong Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam (“TTTCQT”). Việc bổ sung này là cần thiết để tạo cơ sở pháp lý cho dòng vốn ra/vào TTTCQT phù hợp với Nghị định 329.

3. Cho phép mở tài khoản vốn đầu tư ngay khi đăng ký doanh nghiệp

Tổ chức kinh tế do nhà đầu tư nước ngoài thành lập theo thủ tục đăng ký kinh doanh trước khi cấp IRC, Thông tư 38 cho phép mở Tài khoản vốn đầu tư ngay sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (“ERC”).

Quy định này khắc phục khoảng trống pháp lý giữa thời điểm thành lập doanh nghiệp và thời điểm có tài khoản vốn để góp vốn. Đồng thời là một thay đổi quan trọng để nhà đầu tư nước ngoài có thể lựa chọn thành lập tổ chức kinh tế theo thủ tục đăng ký kinh doanh trước, đảm bảo thời hạn góp vốn 90 ngày theo Luật doanh nghiệp.

4. Quy định hoàn tất chuyển tiền góp vốn trước khi thực hiện thủ tục đăng ký tăng vốn điều lệ

Thông tư 38 quy định rõ ràng nguyên tắc nhà đầu tư, doanh nghiệp thành viên chuyển tiền vào Tài khoản vốn đầu tư để góp vốn, thay đổi phần vốn góp hoặc tỷ lệ vốn góp trước khi tổ chức kinh tế đăng ký tăng vốn điều lệ.

Quy định giải quyết vướng mắc thực tiễn, khi trước đây một số ngân hàng yêu cầu xuất trình hoặc cam kết nộp giấy phép (IRC hoặc ERC) đã điều chỉnh vốn góp hoặc đã cập nhật vốn điều lệ mới thì mới cho chuyển tiền vào tài khoản vốn, trong khi đó theo Luật Doanh nghiệp, góp vốn phải được thực hiện hoàn tất trước đăng ký thay đổi vốn điều lệ.

Việc thống nhất cách hiểu này giúp tổ chức kinh tế và ngân hàng thống nhất tài liệu để nhận vốn vào tài khoản vốn đầu tư, giảm thiểu các giấy tờ cam kết và xóa bỏ bất cập giữa thủ tục ngân hàng và thủ tục đăng ký doanh nghiệp.

5. Ghi nhận việc mở tài khoản vốn bằng ngoại tệ và/hoặc đồng Việt Nam

Theo Thông tư 38, các đối tượng bắt buộc mở tài khoản được mở 01 tài khoản bằng ngoại tệ và/hoặc 01 tài khoản bằng đồng Việt Nam tại cùng một ngân hàng được phép, thay vì bắt buộc mở một tài khoản ngoại tệ hoặc tài khoản đồng Việt Nam như Thông tư 06. Cơ chế “và/hoặc” ghi nhận đúng thực tiễn các giao dịch góp vốn, mua cổ phần trong các tổ chức kinh tế có nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư trong nước.

6. Cơ chế chuyển tiền cho giai đoạn chuẩn bị đầu tư qua tài khoản vốn

Thông tư 38 làm rõ cơ chế ghi nhận các khoản thanh toán hợp pháp cho giai đoạn chuẩn bị đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài; sau khi tổ chức kinh tế được cấp phép, khoản đã thanh toán sẽ được ghi nhận thành một phần hoặc toàn bộ vốn góp, vốn vay nước ngoài, hoặc chuyển trả lại nhà đầu tư.

Quy định có ý nghĩa quan trọng với nguồn vốn nhà đầu tư nước ngoài đã chi hợp pháp trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư, sẽ được ghi nhận thành phần vốn góp hoặc vốn vay mà không buộc phải đi qua Tài khoản vốn đầu tư khi tổ chức kinh tế chưa được thành lập. Trường hợp nhà đầu tư lựa chọn chuyển hoàn, khoản thanh toán này sẽ được tổ chức kinh tế chuyển hoàn theo quy định.

7. Bổ sung cơ chế hoàn trả vốn khi dự án đầu tư không được chấp thuận

Tài khoản vốn đầu tư mở trước khi cấp IRC chỉ được dùng để nhận vốn điều lệ, tiền lãi phát sinh từ số dư tài khoản, thanh toán chi phí hợp pháp cho giai đoạn chuẩn bị đầu tư, và hoàn trả vốn cho nhà đầu tư khi không được cấp IRC.

Đây là bổ sung cần thiết, hỗ trợ trực tiếp cơ chế “thành lập doanh nghiệp trước – xin IRC sau” tại Điều 19.2 LĐT 2025: khi vốn đã chuyển vào Việt Nam nhưng dự án chưa chắc được chấp thuận, nếu thiếu cơ chế hoàn trả, nhà đầu tư sẽ không có căn cứ rút lại vốn đã góp.

8. Bổ sung đối tượng áp dụng quy định thanh toán chuyển nhượng qua tài khoản vốn

Thông tư 38 bổ sung doanh nghiệp thành viên (TTTCQT) vào nhóm chủ thể chịu điều chỉnh của quy định thanh toán giá trị chuyển nhượng cổ phần, phần vốn góp. Giao dịch giữa doanh nghiệp thành viên với nhà đầu tư là người cư trú phải qua Tài khoản vốn đầu tư; ngược lại, giao dịch giữa các doanh nghiệp thành viên với nhau, hoặc với nhà đầu tư là người không cư trú, thì không bắt buộc.

Cách phân định này phù hợp đặc thù hoạt động của doanh nghiệp trong TTTCQT, phù hợp với Nghị định 329.

9. Bổ sung phạm vi “giảm vốn” được phép chuyển vốn qua Tài khoản vốn đầu tư

Thông tư 38 thay “giảm vốn đầu tư” bằng “giảm vốn”. Đây là điều chỉnh cần thiết vì chuyển vốn ra nước ngoài trong thực tế không chỉ phát sinh từ giảm vốn đầu tư, khái niệm chỉ có trong Luật đầu tư, mà còn hình thức giảm vốn điều lệ theo Luật doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Điều 11.2 Thông tư 38 còn bổ sung: nếu không chuyển vốn ra nước ngoài hoặc vào TTTCQT, nhà đầu tư được chuyển số tiền đó từ Tài khoản vốn đầu tư sang tài khoản thanh toán để tiếp tục đầu tư dự án khác tại Việt Nam, tạo thêm kênh sử dụng vốn linh hoạt, gia tăng cơ hội đầu tư cho dự án khác của nhà đầu tư, doanh nghiệp thành viên tại Việt Nam.

10. Quy định rõ ràng hơn các trường hợp phải đóng và được duy trì tài khoản vốn đầu tư

Thông tư 38 làm rõ ba trường hợp:

• Được tiếp tục duy trì tài khoản, không bắt buộc đóng, nếu tài khoản đang dùng để trả nợ khoản vay nước ngoài hoặc nghĩa vụ thanh toán hợp pháp khác;
• Đóng tài khoản khi tổ chức kinh tế giải thể, phá sản hoặc chấm dứt hoạt động; và
• Đóng tài khoản khi chuyển nhượng dự án đầu tư làm thay đổi pháp nhân của tổ chức kinh tế đang sử dụng tài khoản.

Quy định cụ thể từng nhóm khắc phục tình trạng thiếu rõ ràng theo Thông tư 06, tạo cơ sở để ngân hàng dịch vụ tài khoản thống nhất thủ tục khi tiếp nhận yêu cầu đóng tài khoản vốn của khách hàng.

Khuyến nghị thực hiện của chúng tôi

Để bảo đảm tuân thủ Thông tư 38 kể từ ngày 18/8/2026, chúng tôi khuyến nghị nhà đầu tư nước ngoài và tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài rà soát, xử lý theo các nhóm tình huống sau:

• Đối với tài khoản vốn đầu tư trực tiếp đã mở theo Thông tư 06

Trao đổi, làm việc với ngân hàng dịch vụ mở tài khoản để cập nhật tên gọi, hồ sơ pháp lý của tài khoản phù hợp thuật ngữ “Tài khoản vốn đầu tư” thống nhất, tránh vướng mắc khi thực hiện các giao dịch chuyển vốn tiếp theo.

• Đối với nhà đầu tư nước ngoài lựa chọn hình thức thành lập doanh nghiệp trước khi cấp IRC

Cần mở Tài khoản vốn đầu tư ngay sau khi có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, không cần chờ IRC, để đảm bảo góp vốn đúng thời hạn vào Tài khoản vốn đầu tư.

• Đối với doanh nghiệp thành viên thuộc Trung tâm Tài chính Quốc tế

Phân loại giao dịch nội khối và giao dịch với nhà đầu tư không cư trú để xác định giao dịch nào bắt buộc thanh toán qua tài khoản vốn, tránh vi phạm hành chính về quản lý ngoại hối.

Các ý kiến trên đây chỉ là thông tin cập nhật pháp lý cho Khách hàng. Trường hợp cần tư vấn pháp lý cụ thể, vui lòng liên hệ với đội ngũ Luật sư DIMAC theo thông tin sau đây:

📞 Điện thoại: +84 28 3822 4860

📩 Email: clientcare@dimac-law.com