Thân Trọng Lý – Luật sư Thành viên
Nguyễn Thị Hồng Nhung – Luật sư
Trương Chiêu Minh – Trợ lý Luật sư
I. Thông tin chung
Nghị định 243/2026/NĐ-CP (“Nghị định 243/2026”) có hiệu lực kể từ ngày 26/6/2026, sửa đổi, bổ sung một số điều của (i) Nghị định số 57/2025/NĐ-CP ngày 03/3/2025 quy định cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn (“Nghị định 57/2025”); và (ii) Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 03/3/2025 quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới (“Nghị định 58/2025”).
II. Các điểm nổi bật so với Nghị định 57/2025
| Nội dung | Nghị định 57/2025 | Nghị định 243/2026 | Ý nghĩa thực tiễn |
| Bổ sung chủ thể tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) | Cơ chế DPPA áp dụng giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo (NLTT) và khách hàng sử dụng điện lớn. | Bổ sung đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm, đồng thời mở rộng đối tượng khách hàng sử dụng điện lớn bao gồm trung tâm dữ liệu, trạm/trụ sạc và tủ đổi pin xe điện đấu nối ở cấp điện áp từ 22 kV trở lên. | Mở rộng phạm vi áp dụng DPPA, tạo điều kiện cho nhiều đối tượng tiêu thụ điện và đơn vị phân phối điện tiếp cận trực tiếp nguồn điện tái tạo, đặc biệt hỗ trợ sự phát triển của trung tâm dữ liệu và hạ tầng xe điện, đáp ứng nhu cầu sử dụng điện xanh ngày càng tăng. |
| Hình thức giao dịch DPPA | DPPA được thực hiện thông qua 02 hình thức: (i) lưới điện kết nối riêng và (ii) lưới điện quốc gia. Đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm chỉ được tham gia cơ chế qua lưới điện quốc gia trên cơ sở được khách hàng sử dụng điện lớn ủy quyền. | Giữ nguyên 02 hình thức DPPA nhưng bổ sung đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm là chủ thể tham gia trực tiếp. Đồng thời bổ sung các mô hình giao dịch qua lưới điện kết nối riêng và cho phép đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm trực tiếp ký kết các hợp đồng trong cơ chế DPPA qua lưới điện quốc gia (trừ khu đô thị và khu thương mại tự do). | Tăng tính linh hoạt trong cấu trúc giao dịch điện tái tạo, cho phép các đơn vị bán lẻ điện tại khu công nghiệp, khu kinh tế và cụm công nghiệp chủ động tham gia DPPA, qua đó mở rộng khả năng triển khai các dự án điện tái tạo và đa dạng hóa phương thức cung ứng điện xanh cho khách hàng. |
| Nguyên tắc mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng | Giá bán điện do các bên thỏa thuận nhưng không vượt mức giá tối đa của khung giá phát điện tương ứng.
Điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà chỉ được bán tối đa 20% sản lượng điện thực phát. |
Giá điện trong hợp đồng mua bán điện do các bên tự đàm phán, thỏa thuận, không còn bị giới hạn bởi khung giá phát điện.
Đồng thời, nâng tỷ lệ điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà được bán lên tối đa 50% sản lượng điện thực phát. |
Tăng tính linh hoạt trong đàm phán giá điện và nâng cao hiệu quả kinh tế của các dự án điện mặt trời mái nhà, giảm lãng phí điện dư, cải thiện khả năng thu hồi vốn và khuyến khích đầu tư nguồn điện tái tạo trong cơ chế DPPA. |
| Trình tự tham gia cơ chế DPPA thông qua lưới điện quốc gia | Bước 1: Khách hàng sử dụng điện lớn hoặc đơn vị bán lẻ điện được ủy quyền nộp hồ sơ đăng ký.
Bước 2: Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện gửi hồ sơ lấy ý kiến đến hai cơ quan gồm:
Bước 3: Các đơn vị xác nhận khả năng chuyển đổi hợp đồng và tham gia thị trường điện.
Bước 4: Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện thông báo thời điểm dự kiến áp dụng DPPA.
Bước 5: Các bên đàm phán, ký kết hợp đồng.
Bước 6: Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, đo đếm và đăng ký tham gia thị trường điện, và gửi hồ sơ đến Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện kiểm tra.
Bước 7: Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện kiểm tra xác nhận và công bố thời điểm vận hành chính thức. |
Bước 1: Các bên thống nhất ủy quyền cho một đơn vị đại diện theo quy định của pháp luật để nộp hồ sơ đăng ký tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp về Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện.
Bước 2: Đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ, rà soát tỷ lệ phân bổ sản lượng điện.
Nếu hồ sơ hợp lệ, cơ quan này báo cáo Bộ Công Thương và có văn bản thông báo thời điểm chính thức tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp và gửi Tập đoàn Điện lực Việt Nam, Tổng công ty Điện lực, Công ty Điện lực, đơn vị phát điện năng lượng tái tạo, khách hàng sử dụng điện lớn và đơn vị bán lẻ điện tại các mô hình khu, cụm (trừ khu đô thị, khu thương mại tự do). |
Rút gọn đáng kể quy trình tham gia DPPA, loại bỏ các bước xác nhận nhiều tầng trước khi ký hợp đồng, giúp đẩy nhanh tiến độ triển khai dự án và giảm thủ tục hành chính. |
III. Các điểm nổi bật so với Nghị định 58/2025
| Nội dung | Nghị định 58/2025 | Nghị định 243/2026 | Ý nghĩa thực tiễn |
| Khái niệm điện mặt trời mái nhà | Điện mặt trời mái nhà là điện được sản xuất từ các tấm quang điện lắp đặt trên mái nhà của công trình xây dựng. | Làm rõ điện mặt trời mái nhà phải được lắp đặt trên mái của công trình xây dựng là nhà hoặc công trình có kết cấu dạng nhà [6]. | Làm rõ tiêu chí xác định công trình được áp dụng cơ chế điện mặt trời mái nhà, đồng thời có thể thu hẹp phạm vi đối với một số công trình phụ trợ hoặc kết cấu độc lập. Tuy nhiên, việc áp dụng trên thực tế vẫn cần được hướng dẫn thêm do khái niệm “kết cấu dạng nhà” chưa được quy định cụ thể. |
| Cơ chế mua bán sản lượng điện dư từ điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ | Cho phép một số đối tượng bán sản lượng điện dư cho bên mua điện dư nhưng tối đa 20% sản lượng điện phát theo cường độ bức xạ.
Công trình là tài sản công không được bán sản lượng điện dư.
|
Nâng tỷ lệ điện dư được mua bán theo thỏa thuận lên tối đa 50% sản lượng điện phát. cho phép thỏa thuận tỷ lệ cao hơn 50% đến hết ngày 31/12/2030 nếu lưới điện bảo đảm khả năng tiếp nhận.
Mở rộng đối tượng được bán điện dư, bao gồm cả công trình là tài sản công (đáp ứng điều kiện pháp luật có liên quan)[7]. |
Tăng khả năng khai thác và thương mại hóa sản lượng điện dư từ hệ thống điện mặt trời mái nhà, nâng cao hiệu quả đầu tư và khả năng thu hồi vốn, đồng thời mở rộng cơ hội tham gia cơ chế mua bán điện dư cho các chủ thể, bao gồm cả đơn vị quản lý tài sản công |
| Thiết bị bật tắt phát ngược | Không quy định. | Bổ sung yêu cầu về trang bị thiết bị bật tắt phát ngược.
Thiết bị bật tắt phát ngược (tên tiếng Anh là Zero-Export) là một thiết bị có chức năng điều khiển được thiết kế để cho phép (chế độ tắt chống phát ngược) hoặc ngăn chặn (chế độ bật chống phát ngược) phát công suất hữu công lên lưới điện theo cơ chế bật hoặc tắt. Thiết bị này có thể được tích hợp trong bộ chuyển đổi nghịch lưu (Inverter) hoặc được tích hợp trong thiết bị giám sát, điều khiển hoặc là một thiết bị độc lập. |
Tăng khả năng kiểm soát công suất phát lên lưới điện, bảo đảm vận hành an toàn hệ thống điện. |
| Transitional provisions for rooftop solar systems installed before 01 January 2021 | Quy định chuyển tiếp đối với hệ thống điện mặt trời mái nhà lắp đặt trước ngày 01/01/2021 Tổ chức, cá nhân sở hữu nguồn điện mặt trời mái nhà trước ngày 01/01/2021 và đang mua bán điện với đơn vị điện lực không được phát triển thêm nguồn điện làm tăng quy mô công suất đã ký hợp đồng |
Tổ chức, cá nhân đang bán điện cho đơn vị điện lực từ nguồn điện mặt trời mái nhà lắp đặt trước ngày 01/01/2021 được phát triển thêm nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ nhưng không được làm tăng quy mô công suất của nguồn điện mặt trời mái nhà lắp đặt trước ngày 01/01/2021 theo hợp đồng mua bán điện đã ký kết với đơn vị điện lực [9]. | Tạo điều kiện cho các chủ đầu tư hiện hữu mở rộng nhu cầu tự dùng điện từ nguồn năng lượng tái tạo mà không ảnh hưởng đến cơ chế mua bán điện đã được áp dụng cho hệ thống hiện hữu. |
[1] Article 1.1 Decree 243/2026
[2] Article 1.2(b) Decree 243/2026
[3] Article 1.4 Decree 243/2026
[4] Article 1.6(d) Decree 243/2026
[5] Article 1.22 Decree 243/2026
[6] Article 2.1 Decree 243/2026
[7] Article 2.8 Decree 243/2026
[8] Article 1.3 Decree 243/2026
[9] Article 2.27 Decree 243/2026
