NGUYỄN DANH CÔNG – Luật sư Thành viên
LÊ HỮU TIẾN – Luật sư Sơ cấp
Trong bối cảnh nhu cầu sử dụng người lao động Việt Nam của các tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam ngày càng đa dạng, yêu cầu đối với hoạt động tuyển dụng và quản lý người lao động cũng được đặt ra nhằm phù hợp hơn với thực tiễn hiện nay. Trên cơ sở đó, ngày 25/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 371/2026/NĐ-CP (“Nghị định 371”) quy định về tuyển dụng và quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam. Nghị định 371 có hiệu lực từ ngày 15/11/2026 và thay thế các quy định tương ứng tại Nghị định số 152/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 70/2023/NĐ-CP (“Nghị định 152”), trong đó ghi nhận nhiều thay đổi đáng chú ý như sau:
1. Thu hẹp phạm vi tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam
Khái niệm “Tổ chức nước ngoài tại Việt Nam” được quy định tại Nghị định 371 bao gồm:
a. Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan lãnh sự nước ngoài, cơ quan đại diện các tổ chức quốc tế thuộc hệ thống Liên hợp quốc, tổ chức quốc tế liên Chính phủ, các tổ chức khu vực, tiểu khu vực;
b. Văn phòng đại diện tổ chức thuộc Chính phủ nước ngoài;
c. Văn phòng thường trú cơ quan thông tấn, báo chí, phát thanh và truyền hình nước ngoài; và
d. Tổ chức phi chính phủ nước ngoài được cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp giấy đăng ký theo quy định của pháp luật Việt Nam.
So với quy định trước đây, quy định mới đã loại bỏ “Văn phòng đại diện tại Việt Nam của tổ chức nước ngoài hoạt động trong các lĩnh vực: kinh tế, thương mại, tài chính, ngân hàng, bảo hiểm, khoa học – kỹ thuật, văn hóa, giáo dục, y tế, tư vấn pháp luật nước ngoài” khỏi nhóm đối tượng chịu sự điều chỉnh của cơ chế tuyển dụng và quản lý lao động đặc thù này. Thay vào đó, kể từ ngày Nghị định 371 có hiệu lực, việc tuyển dụng và quản lý người lao động Việt Nam của các văn phòng đại diện này sẽ được thực hiện theo Bộ luật Lao động và các quy định pháp luật có liên quan.
Đồng thời, “Cá nhân nước ngoài tại Việt Nam” thuộc phạm vi điều chỉnh cũng được giới hạn là người nước ngoài làm việc tại các tổ chức nêu trên và có sử dụng người lao động Việt Nam.
2. Thiết lập nghĩa vụ thông báo và công khai thông tin tuyển dụng
Nghị định 371 đặt ra nghĩa vụ thông báo cho cơ quan, tổ chức có thẩm quyền bằng văn bản trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến, qua địa chỉ thư điện tử chính thức của cơ quan, tổ chức có thẩm quyền mỗi khi tổ chức, cá nhân nước ngoài có nhu cầu tuyển dụng người lao động Việt Nam, trong đó xác định rõ vị trí việc làm và số lượng người cần tuyển. Đồng thời, thông tin tuyển dụng phải được đăng tải công khai trên Sàn giao dịch việc làm quốc gia (địa chỉ: https://www.vieclam.gov.vn), cổng thông tin việc làm hợp pháp khác hoặc trang thông tin điện tử chính thức của tổ chức
3. Xóa bỏ cơ chế hồ sơ dự tuyển và tăng cường quản lý sau tuyển dụng
Nghị định 371 đã loại bỏ quy định về hồ sơ đăng ký dự tuyển của lao động Việt Nam, theo đó người lao động không còn phải cung cấp một bộ hồ sơ dự tuyển theo quy định, bao gồm các tài liệu như giấy tờ nhân thân, giấy khám sức khỏe, văn bằng, chứng chỉ chuyên môn, nghiệp vụ và ngoại ngữ.
Đồng thời, Nghị định mới thiết lập một quy trình quản lý cụ thể sau khi hợp đồng lao động được ký kết, cụ thể:
a. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày ký kết hợp đồng lao động với người lao động Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài phải thông báo cho cơ quan, tổ chức quản lý có thẩm quyền, trong đó ghi rõ họ và tên, số định danh cá nhân, vị trí việc làm và thời điểm bắt đầu làm việc của người lao động Việt Nam được tuyển dụng. Đồng thời, người lao động Việt Nam có trách nhiệm nộp hồ sơ quản lý người lao động bao gồm phiếu thông tin cá nhân và bản sao hợp đồng lao động cho cơ quan, tổ chức quản lý có thẩm quyền.
b. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận đầy đủ thông báo của tổ chức, cá nhân nước ngoài và hồ sơ quản lý người lao động Việt Nam, cơ quan, tổ chức quản lý có thẩm quyền gửi thông báo bằng văn bản trực tiếp hoặc trực tuyến đến tổ chức, cá nhân nước ngoài về việc tiếp nhận quản lý người lao động Việt Nam.
c. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài phải thông báo cho cơ quan, tổ chức quản lý có thẩm quyền, trong đó nêu lý do chấm dứt.
d. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận thông báo chấm dứt hợp đồng lao động với người lao động Việt Nam của tổ chức, cá nhân nước ngoài, cơ quan, tổ chức quản lý có thẩm quyền:
(i) Gửi văn bản xác nhận trực tiếp hoặc trực tuyến về việc chấm dứt quản lý người lao động Việt Nam làm việc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài;
(ii) Hoàn trả hồ sơ quản lý người lao động Việt Nam cho người lao động Việt Nam theo quy định của pháp luật.
4. Bổ sung các nghĩa vụ tuân thủ trong quá trình sử dụng lao động
Bên cạnh việc thay đổi thủ tục tuyển dụng và quản lý hồ sơ, Nghị định 371 còn bổ sung một số yêu cầu tuân thủ mới đối với cả người lao động và tổ chức, cá nhân nước ngoài. Cụ thể:
a. Đối với người lao động Việt Nam:
- Có trách nhiệm hoàn thành chương trình tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật của Nhà nước trong vòng 06 tháng kể từ ngày ký hợp đồng lao động.
- Cập nhật hồ sơ quản lý người lao động và gửi đến cơ quan, tổ chức quản lý có thẩm quyền khi có bất kỳ thay đổi nào về thông tin cá nhân hoặc khi có yêu cầu từ cơ quan, tổ chức quản lý.
b. Tổ chức, cá nhân nước ngoài:
- Tạo điều kiện để người lao động hoàn thiện hồ sơ quản lý và tham gia chương trình phổ biến chính sách, pháp luật.
- Thông báo cho cơ quan, tổ chức quản lý có thẩm quyền trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày bắt đầu sử dụng dịch vụ của doanh nghiệp cho thuê lại lao động.
Theo đó, trước khi Nghị định 371 có hiệu lực, các tổ chức, cá nhân nước ngoài tại Việt Nam đang sử dụng hoặc dự kiến tuyển dụng người lao động Việt Nam nên sớm xác định mình có còn thuộc phạm vi điều chỉnh của cơ chế quản lý đặc thù theo Nghị định mới hay không. Đối với các tổ chức tiếp tục thuộc phạm vi của Nghị định 371, quy trình tuyển dụng và quản lý nhân sự nội bộ cũng cần được cập nhật để đáp ứng đầy đủ các yêu cầu mới về thông báo, công khai tuyển dụng, quản lý hồ sơ, phổ biến chính sách pháp luật và báo cáo đối với lao động thuê lại, nếu có .
